Poniedziałek - Piątek - 8:00 - 19:00, Sobota - 9:00 - 13:00

Słownik pojęć dot. niepłodności

Jakie pojęcia najczęściej wykorzystywane są w medycynie rozrodu? Zapoznaj się z nimi:

Assisted Hatching (AH) – zabieg polegający na laserowym nacięciu osłonki przejrzystej otaczającej zarodek ułatwiając jego wylęganie i implantację. Zabieg przeznaczony dla Par po kilkukrotnych niepowodzeniach in vitro, u których nie doszło do implantacji, w przypadku obecności wyraźnie pogrubiałej osłonki przejrzystej zarodka oraz Pacjentek powyżej 40 roku życia.

ART (Assisted Reproductive Technology) – rozród wspomagany medycznie; ogół procedur i zabiegów leczniczych mających na celu doprowadzenie do ciąży, w których konieczne jest przygotowywanie komórek jajowych lub plemników w warunkach laboratoryjnych. Zalicza się do nich m.in.: zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer, dojajowodowy transfer gamet, dojajowodowe podanie zygoty, dojajowodowy transfer embrionu, mrożenie gamet i embrionów, dawstwo komórek jajowych i embrionów.

AIH (Artificial Insemination Homologous/Husband) inseminacja nasieniem partnera.

Amenorrhea – brak miesiączkowania. Pierwszorzędna amenorrhea dotyczy kobiet, które nigdy nie miesiączkowały. Drugorzędna amenorrhea dotyka kobiety, które już miesiączkowały lecz u których nie występuje przez sześć lub więcej miesięcy.

Anovulation – brak owulacji (jajeczkowania).

Aneuploidyzm (Aneuploidy) – posiadanie nieprawidłowej liczby chromosomów.

Azoospermia – brak plemników i elementów nabłonka plemnikotwórczego w nasieniu, jedna z przyczyn niepłodności męskiej.

Blastocysta – stadium rozwoju, jakie osiąga zarodek około 5 dnia po zapłodnieniu. W stadium blastocysty dochodzi naturalnie do implantacji zarodka w jamie macicy.

Chromosomy – struktury w jądrach komórkowych, które są nośnikami materiału genetycznego (DNA). U ludzi prawidłowo występuje 46 chromosomów, w równych połowach pochodzących od ojca i matki.

Dawca nasienia – mężczyzna przekazujący swoje nasienie do użycia go do inseminacji (AID) lub do zabiegu in vitro.

Dawczyni komórek jajowych – kobieta, która przekazuje swoje komórki jajowe innej kobiecie.

EmbryoGlue – podłoże specjalne dedykowane do transferu zarodków. Zawiera w swoim składzie wysokie stężenie hialuronianu, związku naturalnie występującego w macicy, płynie jajowodowym oraz płynie pęcherzykowym, dzięki czemu zwiększa szansę na implantację (zagnieżdżenie) transferowanych zarodków w macicy. Jego działanie zostało udokumentowane badaniami klinicznymi.

Ejakulat – płynna substancja zwykle zawierająca plemniki oraz plazmę oddawane podczas wytrysku nasienia.

Embrion – zarodek, który powstaje w wyniku pierwszego podziału zapłodnionej komórki jajowej (zygoty) i rozwija się w tym stadium aż do 8 tygodni po zapłodnieniu. Idealnie w warunkach in vitro w 2-im dniu po zapłodnieniu ma 4 blastomery (komórki potomne), w 3-im – 8 blastomerów, w 4-tym – jest przypominającą owoc morwy morulą zawierającą ok.10-60 zlewających się blastomerów, w 5-tym zaś osiąga stadium blastocysty, która ok. 6-tego dnia rozpoczyna implantację (zagnieżdżenie) w śluzówce macicy.

Gameta – komórka rozrodcza: plemnik u mężczyzny, komórka jajowa u kobiety.

Implantacja zarodka – wejście zarodka w kontakt z endometrium macicy. Wyróżniamy kilka etapów: przyczepienie się, zagnieżdżenie, utworzenie łożyska.

IUI (Intrauterine Insemination) – inseminacja domaciczna.

IVF (in vitro fertilization) – klasyczne zapłodnienie pozaustrojowe; metoda zapłodnienia polegająca na doprowadzeniu do połączenia komórki jajowej i plemnika w warunkach laboratoryjnych, czyli poza żeńskim układem rozrodczym. Pobrane w drodze punkcji jajników komórki jajowe umieszczane są w jednej szalce razem z uprzednio pozyskanym i przygotowanym nasieniem męża lub dawcy w celu zapłodnienia.

ICSI (intracytoplasmic sperm injection) – zapłodnienie pozaustrojowe z wykorzystaniem docytoplazmatycznej iniekcji plemnika; istotą zabiegu jest wprowadzenie mikropipetą (pod mikroskopem) pojedynczego plemnika do dojrzałej komórki jajowej.

IMSI (z ang. Intracytoplasmic Morphologically Selected Sperm Injection) – metoda stosowana w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego polegającego na docytoplazmatycznej iniekcji plemnika do komórki jajowej po dokonaniu szczegółowej oceny morfologicznej główki plemnika pod kątem obecności wakuoli pod powiększeniem (ok. 6000x). Procedura przeznaczona dla Par po wielokrotnych niepowodzeniach in vitro, poronieniach, skrajnie niskich parametrach nasienia.

Jajniki – żeńskie gonady produkujące komórki jajowe i hormony.

Jajowody – parzyste przewody, przez które komórki jajowe wędrują do macicy po uwolnieniu się z jajników. W jajowodzie zwykle odbywa się spotkanie komórki jajowej z plemnikami i tam dochodzi do zapłodnienia.

Kariotyp – obraz chromosomów w komórce somatycznej człowieka. Wykonuje się je w celu wykrycia nieprawidłowości genetycznych, które mogą być przyczyną choroby u danej osoby lub jej dzieci. W kariotypie wyróżnia się autosomy (chromosomy nie różniące się u osób różnej płci, u człowieka – 22 pary) oraz chromosomy płci (X,Y).

Komórka jajowa (oocyt) – gameta żeńska, haploidalna komórka rozrodcza, powstaje w wyniku oogenezy w jajniku.

Macica dwurożna – wrodzone zniekształcenie macicy powodujące jej rozdwojenie w górnej części.

MESA (Microsurgical Epididymal Sperm Aspiration) – mikrochirurgiczne pobranie plemników z najądrza.

Mrożenie komórek jajowych – mrożenie powoduje zahamowanie metabolizmu i wstrzymuje procesy starzenia się komórki. Tym samym „wiek” komórki jajowej po zamrożeniu jest taki sam, jak wiek Pacjentki w dniu ich pobrania, co może mieć znaczenie w powodzeniu leczenia. Udowodniono bowiem, iż wiek Pacjentki jest jednym z najistotniejszych czynników rokowniczych w staraniach o ciążę. Wykorzystanie mrożonych komórek pozwala ponadto na ominięcie obciążającej organizm stymulacji jajeczkowania.

MSOME (z ang. Motile sperm organelle morphology examination) – technika pozwalająca na obserwację budowy żywego plemnika w 6000-krotnym lub 8000-krotnym powiększeniu. Dzięki tej metodzie można określić prawidłowość budowy gamety oraz stwierdzić, który plemnik jest najlepszy. Ustalenie tych parametrów decyduje o skutecznym zapłodnieniu oraz o prawidłowym rozwoju wczesnej fazy zarodka, co zwiększa szansę na potomstwo.

Niepłodność idiopatyczna – niepłodność o niewyjaśnionej przyczynie. Występuje wtedy, kiedy nie udaje się znaleźć powodu niemożności zajścia w ciążę pomimo zastosowania współczesnych metod diagnostycznych.

Oogeneza – proces powstawania i dojrzewania komórek jajowych, zachodzi w jajnikach.

Plemnik – gameta męska, haploidalna komórka rozrodcza. Plemniki powstają w jądrach w procesie spermatogenezy, dojrzewają w najądrzu. Plemniki zbudowane są z główki, w której zawarty jest materiał genetyczny, wstawki i witki umożliwiającej ruch.

Punkcja jajników – pobranie komórek jajowych pod kontrolą USG w krótkim znieczuleniu ogólnym 36 godzin po podaniu gonadotropiny kosmówkowej (hCG), powodującej dojrzewanie komórek jajowych.

PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration) – przezskórna aspiracja nasienia z najądrzy.

Spermatogeneza – proces powstawania i dojrzewania plemników, który odbywa się w jądrach.

Time Lapse (Embrioscope, Primo Vision) – system oparty na technice poklatkowej, umożliwiający całodobowe monitorowanie rozwoju zarodka w stałych warunkach, od momentu zapłodnienia do ostatniego dnia hodowli pozaustrojowej. Dzięki możliwości dokonania precyzyjnej analizy rozwoju zarodka na każdym etapie, pozwala na wybór do transferu zarodka o najwyższym potencjale rozwojowym i prawdopodobieństwie uzyskania ciąży. Zaletą stosowania metody time lapse jest prowadzenie hodowli zarodków i ich obserwacja w stałych warunkach, bez konieczności wyjmowania zarodków z inkubatora. System umożliwia ponadto nagranie pamiątkowego filmu na płycie CD/DVD z rozwoju zarodka od momentu zapłodnienia do ostatniego dnia hodowli.

TESA (Testicular Sperm Aspiration) – przezskórne nakłucie jądra za pomocą cienkiej igły w celu aspiracji nasienia.

TESE (Testicular Sperm Extraction) – otwarta biopsja jądra w celu pobrania nasienia.

Zapłodnienie – połączenie się komórek rozrodczych (komórki jajowej i plemnika), w wyniku czego powstaje nowa komórka nazywana zygotą.

Zygota – diploidalna komórka powstała w wyniku zapłodnienia, czyli połączenia haploidalnej gamety męskiej (plemnika) z haploidalną gametą żeńską (komórką jajową). Z zygoty rozwija się zarodek.

Zarodek – pierwszy etap rozwoju organizmu ludzkiego, powstałego w wyniku procesu zapłodnienia.